اگر در زمینه ساخت و ساز اطلاعاتی داشته باشید، می دانید که یک سری آزمایش های بسیار خاص هستند که به عنوان آزمایش های ضروری برای ساخت و ساز محسوب می شوند. برخی از این آزمایشا پیش از شروع ساخت انجام می شود و برخی دیگر در حین ساخت و ساز توسط آزمایشگاه های معتبر، انجام می گیرند.
از جمله آزمایش های ضروری برای ساخت و ساز می توان به آزمایش بتن، آزمایش خاک اشاره داشت. شایان ذکر می باشد که در آزمایش بتن تست مقاومت فشاری بتن انجام می شود و در آزمایش خاک المان های مکانیکی خاک مورد نظر بررسی شده تا نقشه های سازه ای بر اساس المان های مکانیک خاک طراحی گردد.
این موضوع می تواند در پایداری سازه و استحکام آن و همچنین عملکرد بهتر آن در خصوص نیروهای وارده، تاثیر بسزایی داشته باشد. در این مقاله از وب سایت دکتر جواز سعی داریم تا به بررسی آزمایش های ضروری برای ضوابط ساخت و ساز بپردازیم و اطلاعاتی را در این خصوص در اختیار شما عزیزان قرار دهیم. بنابراین برای کسب اطلاعات بیشتر تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.
آزمایش خاک، مهم ترین آزمایش ساخت و ساز
همان گونه که در بخش مقدمه این مقاله نیز اشاره داشته ایم، یکی از مهم ترین و اساسی ترین آزمایش هایی که پیش از ساخت و ساز ساختمان ها و یا هر نوع عملیات عمرانی دیگری که باید انجام شود، آزمایش خاک می باشد. در واقع این آزمایش المان ها و عوامل مختلفی دارد که باید توسط آزمایشگاه خاک مربوطه مورد بررسی قرار گیرد.
بنا به عبارتی دیگر، آزمایش های بسیار مختلفی برای بررسی خاک قبل از ساخت وجود دارد که توسط آزمایشگاه های مکانیک خاک مورد بررسی قرار می گیرد. حال این که چه نوع آزمایش هایی برای بررسی خاک مورد نظر نیاز است، تنها به شرایط زمین وابسته می باشد.
نکته بسیار مهمی که باید بدانید، این است که طراحی فونداسیون بر اساس گزارش های دقیق آزمایش مکانیک خاک انجام می شود به همین دلیل است که آزمایش خاک از جمله آزمایش های ضروری برای ساخت و ساز به شمار می آید ! برخی از این آزمایش ها در محل پروژه انجام خواهد شد و برخی دیگر در آزمایشگاه مکانیک خاک! در ادامه به بررسی ضروری ترین انواع آزمایش ها و تست های مکانیک خاک می پردازیم. اگر برای ساخت و ساز خود نیاز به جواز ساخت در تهران و یا گواهی پایان کار دارید می توانید با کارشناسان دکتر جواز با شماره ۰۲۱۷۲۱۶۴ تماس بگیرید.
1) آزمایش و تست رطوبت خاک
به صورت کلی آزمایش یا تست رطوبت، از جمله مهم ترین و اساسی ترین بخش های یک آزمایش خاک می باشد و در صنعت ساخت و ساز به خصوص ساختمان سازی، این تست اهمیت دارد. در آزمایش رطوبت، به بررسی میزان رطوبت خاک می پردازند و این کار را با روش های بسیار مختلفی مانند روش های ذکر شده در زیر انجام می دهند:
- خشک کردن
- روش کاربید کلسیم
- روش تعادل چرخش
- روش پیکنومتر
- روش حمام شن
- روش تابش
- روش الکل
به صورت کلی باید اشاره داشت که یکی از متداول ترین روش های تست رطوبت، خشک کردن با استفاده از اجاق مخصوص است. در این روش، وزن نمونه خاک اندازه گیری می شود و سپس خاک در دمای 110 درجه سانتی گراد در فر خشک خواهد شد پس از آن وزن خاک خشک شده نیز اندازه گیری می شود. تفاوت وزن قبل و بعد از آن ، نشان دهنده وزن آب موجود در خاک است. در ارتباط با ضوابط پخ ساختمان بیشتر بدانید.
2) آزمایش وزن مخصوص خاک برای ساخت و ساز و عملیات های مختلف
یکی دیگر از تست های بسیار مهم از آزمایش خاک که خود جزء آزمایش های ضروری برای ساخت و ساز محسوب می شود، آزمایش وزن مخصوص خاک یا چگالی خاک می باشد. نکته بسیار مهمی که باید در این خصوص بدانید، این است که چگالی یا وزن مخصوص هر ماده ای، نسبت چگالی آن ماده به چگالی آب می باشد. روشی که برای اندازه گیری وزن مخصوص خاک استفاده می کنند؛ به شرح زیر است:
- روش چگالی بطری
- روش پیکنومتر
- روش حد انقباض
- متد اندازه گیری فلاسک
لازم ذکر می باشد که در آزمایش خاک برای ساخت و ساز و عملیات عمرانی متداول ترین روش در تجزیه و تحلیل خاک بطری چگالی و روش پیکنومتر می باشد.
3) آزمایش دانسیته تا میزان تراکم خاک
یکی دیگر از مهم ترین تست ها و آزمایش های مکانیک خاک که باید پیش از شروع ساخت و ساز انجام داد، آزمایش تراکم خاک و یا دانسیته آن می باشد. منظور از دانسیته یا تراکم خاک، وزن ذرات آن در حجم معینی از یک نمونه خاک می باشد. فاکتور میزان دانسیته خاک، به منظور طبقه بندی خاک به سه دسته متراکم، متوسط یا کم تراکم مورد استفاده قرار می گیرد. آزمایش دانسیته با استفاده از یکی از این سه روش ذکر شده در زیر انجام می شود:
- آزمایش با ماسه
- آزمایش با مغزه گیری
- تست با آب
از این میان روش های ذکر شده در فوق، آزمایش با ماسه و آزمایش با مغزه گیری بیشتر در آزمایشگاه های خاک برای صنعت ساخت و ساز مورد استفاده قرار می گیرد. برای اطلاع از قانون پیشروی ساختمان می توانید مقاله مربوطه را بخوانید.
4) آزمون حدود اتربرگ
یکی دیگر از آزمایش هایی که برای بررسی خاک زمین پیش از شروع ساخت و ساز انجام می شود، آزمون حدود اتر برگ است. به صورت کلی باید اشاره داشت که این آزمایش، بر روی خاک ریز دانه انجام خواهد شد و بدین صورت میزان آب این خاک اندازه گیری می شود.
بر اساس آزمایش اتر برگ، سه حد وجود دارد که می تواند خصوصیات خاک دانه ریز را در شرایط مختلف تعیین نماید. این حدود به شرح حد مایع ، حد پلاستیک و حد انقباض می باشد. از جمله نکاتی که باید در این خصوص بدانید، به شرح زیر است:
- در آزمایش حد مایع از دستگاهی به نام دستگاه گاساگرانده استفاده خواهد شد. این دستگاه خاص از یک فنجان با مکانیسم حرکت و بالا و پایین به وجود امده است و از آن برای مشخص کردن و تعیین حد مایع خاک استفاده می شود.
- در آزمایش محدودیت پلاستیکی، به نمونه خاک آب اضافه می شود تا بدین ترتیب یک حالت پلاستیکی به خود بگیرد. پس از آن به یک شکل توپ مانند تبدیل می شود و درون یک صفحه شیشه ای قرار خواهد گرفت و پس از آن به وسیله نخ هایی که قطر آن به اندازه 3 میلی متر می باشد، چرخیده خواهد شد. اگر نخ ها شکسته نشوند، فرآیند آزمایش با یک نمونه جدید و آب کمتر تکرار خواهد شد و این کار ادامه می یابد تا نخ پاره شود. این آزمایش نشان دهنده یا تعیین کننده حد پلاستیک خاک می باشد.
- سومین آزمایش یا تست، تست محدودیت انقباض می باشد که برای انجام آن از یک فرمول ریاضی برای تعیین مقدار آب کافی برای پر کردن حفره های خاک استفاده خواهد شد.
5) تست تراکم پروکتور
تست و آزمایش بعدی که جزء آزمایش های مهم مکانیک خاک و همچنین آزمایش های ضروری برای ساخت و ساز می باشد، تست تراکم پروکتور است. این آزمایش یا تست، به منظور پیدا کردن و یا یافتن خصوصیات تراکم خاک، انجام خواهد شد. این تست به صورت زیر انجام می شود:
- نمونه خاک خشک شده به چهار تا شش نمونه کوچکتر تقسیم می شود و سپس حدود سه تا 5 درصد آب به نمونه ها تزریق می گردد.
- نمونه ها در سه لایه مختلف در قالب تراکم پروکتور قرار خواهند گرفت.
- سپس به هر لایه 25 ضربه از چکش استاندارد 5.5 پوند ضربه وارد می شود.
- نمونه ها برداشته شده و خشک می شوند و چگالی و میزان آب آنها تعیین می گردد.
- در انتها یک منحنی بر اساس نتایج بدست آمده ترسیم می شود که این منحنی تصویر و اطلاعات بسیار دقیقی از مقدار آب مورد نیاز برای رسیدن به حداکثر چگالی را نشان می دهد.
نکته بسیار مهمی که باید بدانید، این است که به هنگام گرفتن نمونه برای آزمایش های مکانیک خاک، تمام اطلاعات به دست آمده برای همان نمونه خاک های گرفته شده صدق خواهد کرد. برای آن که بتوانید اطلاعات دقیقی از خاک زمین و منطقه داشته باشید، بهتر است که به آزمایشگاه های معتبر در این زمینه مراجعه فرمایید.
آزمایش کیفیت مصالح و آزمایشی ضروری برای ساخت و ساز
یکی دیگر از آزمایش های ضروری برای ساخت و ساز، آزمایش کیفیت مصالح است که باید انجام شود. به صورت کلی باید اشاره داشت که در این آزمایش خاص، یک نکته بسیار مهم وجود دارد و این نکته بدین صورت است که مصالح مصرفی در ساخت و ساز ساختمان های مشمول این مبحث باید علاوه بر ویژگی های مندرج در مباحث پنجم، نهم و دهم مقررات ملی ساختمان ، یک سری مشخصات این فصل را نیز داشته باشند.
حال، در صورتی که برای مصالحی در این فصل و مباحث پنجم و نهم مقررات ملی ساختمان، ضوابطی تشریح نشده باشد، ویژگی های مصالح باید دقیقا مطابق با استانداردهای ملی ایران (پیوست ۸-پ-۱) باشد و کیفیت مصالحی که در ساختمان ها استفاده می شود نیز باید بر اساس آزمایش های انجام شده، در حد مطلوبی قرار گیرد و به تایید مهندس ناظر نیز برسد. شایان ذکر است که در خصوص مصالح مصرفی ساختمان های مشمول این مبحث، لازم است تا موارد زیر رعایت گردد.
- به منظور کاهش وزن ساختمان، لازم است تا حد امکان، از مصالحی که نسبت مقاومت به وزن آن ها زیاد می باشد، برای عضوهای سازه ای و از مصالح سبک برای عضوهای غیر سازه ای استفاده گردد.
- تمامی مصالح مصرفی در ساختمان های مشمول این مبحث باید به صورتی انبار شوند که در زمان استفاده کاملا تمیز و همچنین به لحاظ فنی برای استفاده مورد نظر، مناسب باشند.
آزمایش مربوط به مقاومت فشاری بتن
در بخش مقدمه مقاله نیز اذعان داشته ایم که یکی از آزمایش های ضروری برای ساخت و ساز، آزمایش های مربوط به مقاومت فشاری بتن می باشد. در واقع این آزمایش از جمله رایج ترین و مهم ترین آزمایش هایی است که در ساخت و سازها انجام می شود. برای اطلاع از روش های کاهش هزینه ساختمان سازی می توانید مقاله مربوطه را بخوانید.
این آزمایش به منظور ارزیابی مقاومت بتن در برابر تنش های ناشی از فشار (به عنوان مهم ترین ویژگی بتن) انجام خواهد شد و لازم است تا بتنی که در ساخت و ساز و عملیات عمرانی مانند ساخت ساختمان ها، مورد استفاده قرار می گیرد، در حد مطلوب قرار داشته باشد. در این صورت بتن مورد تایید مهندس ناظر نیز قرار خواهد گرفت.
نکته بسیار مهمی که باید بدانید، این است که مانند سایر آزمایش هایی که جزء آزمایش های ضروری برای ساخت و ساز می باشد، برای آزمایش تعیین مقاومت فشاری بتن به نمونه گرفتن از بتن، نیاز است. اما بسیار مهم است که بدانید این نمونه تحت چه شرایطی و به چه تعدادی مورد نیاز می باشد.
برگه آزمایش خاک یا برگه سبز ژئوتکنیک:
حال که به بررسی آزمایش های ضروری برای ساخت و ساز پرداخته ایم، باید درباره برگه سبز ژئوتکنیک نیز اطلاعاتی را در اختیار شما عزیزان قرار دهیم.
شایان ذکر می باشد که بر اساس قوانین شهرداری، ساختمان هایی که با احتساب پارکینگ و انباری و … از 6 طبقه بیشتر هستند و یا با هر متراژی دارای زیر زمین می باشند و همچنین اگر متراژ زیر بنای آن ها بیش از 1000 متر باشد، باید آزمایش مکانیک خاک را انجام دهند و برگه سبز ژئو تکنیک را نیز تهیه فرمایند.
از جمله نکاتی که باید درباره برگه سبز ژئو تکنیک بدانید، به شرح زیر می باشد:
- برگه سبز ژئو تکنیک خاک، مفهومی بسیار مهم و مرتبط با مهندسی زمین شناسی می باشد.
- این برگه بسیار مهم، اطلاعات کامل و اما مهمی درباره خواص و ویژگی های خاک، مشکلات خاک مرتبط با زیرساخت پروژه های ساختمانی و راهکاری فنی برای حل این مسائل و مشکلات ارائه می دهد.
- این برگه معمولاً توسط مهندسین ژئوتکنیک و عمران، به عنوان یک ابزار مهم در تحلیل و طراحی پروژه های ساختمانی و عمرانی استفاده می شود.
- برگه سبز ژئو تکنیک به عنوان یک مرجع فنی برای تصمیم گیری های مرتبط با خاک و زمین شناخته شده است.
ممکن است این سوال برای شما عزیزان ایجاد شود که در خصوص المان های مکانیک خاک، آیا اطلاعاتی در این برگه قرار داده می شود!؟ برای پاسخ به این سوال باید اشاره داشت که بله! از جمله المان های مهم مکانیک خاکی در این برگه سبز وجود دارد می توان به موارد زیر اشاره داشت:
- تحلیل و شناخت خاصیت های مکانیکی و هیدرولیکی خاک
- تأثیرات پیچیده تراکم و رفتار خاک در برابر بارگذاری
- پیش بینی مشکلات ممکن در پروژه های عمرانی و …
انواع آزمایش خاک نظام مهندسی
نکته بسیار مهمی که باید بدانید، این است که آزمایش خاک برای ساخت و ساز بخش مهمی از طراحی و بنای ساختمان ها، جاده ها ، تونل و سدها می باشد و به همین دلیل است که آن را به عنوان یکی از مهم ترین آزمایش های ضروری برای ساخت و ساز می شناسند.
در حقیقت ، هیچ پروژه ساختمانی بدون اطمینان از آن که آیا خاک مورد نظر تحمل وزن سازه را دارد یا خیر، طراحی و ساخته نمی شود و به پایان نخواهد رسید! به همین دلیل باید اشاره داشت که هدف از آزمایش خاک برای ساخت و ساز ، تعیین مناسب بودن خاک برای نوع ساخت و ساز می باشد که باید به صورت کامل انجام شود.
این آزمایش همچنین برای تعیین وجود آب های زیر زمینی مورد استفاده قرار می گیرد. آزمایشات خاک تنوع بسیاری دارند و با توجه به اهداف مختلف و ویژگی های خاک مورد نظر، تفاوت هایی خواهند داشت که در ادامه انواع آزمایش های مکانیک خاک را شرح می دهیم:
- آزمون فشار محوری؛ به منظور تعیین مقاومت فشاری خاک استفاده می شود
- آزمون برشی؛ برای تعیین ویژگی های مکانیکی خاک مانند اصطکاک داخلی و مقاومت برشی از این آزمون استفاده خواهد شد
- آزمون تراکم، برای تعیین چگالی خاک (متراکم و مرطوب) آزمون یا تست تراکم لازم است
- آزمون پمپاژ، به منظور تعیین سرعت عبور آب از خاک و ویژگی های هیدرولیکی نیاز است تا آزمون یا تست پمپاژ انجام شود.
- آزمون حمل بار؛ به منظور ارزیابی رفتار خاک تحت بارگذاری و توانایی حمل و نقل بار در طول زمان از این آزمون استفاده می شود.
- آزمون پدیده خرابی، از این تست برای تعیین رفتار خاک در شرایط شکستگی و خرابی برای تحلیل ژئوتکنیکی استفاده های بسیاری خواهد شد.
- آزمون هیدرولیکی؛ برای تعیین ویژگی های مهم خاک (نفوذپذیری) در زمان مواجه با آب نیز آزمون هیدورلیکی کاربرد خواهد داشت
- آزمون دینامیکی؛ برای ارزیابی و تعیین ویژگی های پویایی خاک تحت تاثیر ارتعاش ها و لرزه ها نیز می توان از این تست بهره برد.
سخن پایانی:
در این مقاله از وب سایت دکتر جواز سعی کردیم تا به بررسی آزمایش های ضروری برای ساخت و ساز بپردازیم و اطلاعاتی را در این خصوص در اختیار شما قرار می دهیم. بنابراین برای کسب اطلاعات بیشتر، به وب سایت ما مراجعه کرده و با کارشناسان در این خصوص مشورت فرمایید.
بدون دیدگاه