ضوابط پخ ساختمان چیست؟ قاعدتا به هنگام عبور از کوچه ها متوجه این موضوع شده اید که شکل ظاهری ساختمان در برخی از نقاط کوچه مانند سر کوچه و یا انتهای کوچه، متفاوت است و ساختمان ها دارای پخ هستند!
در این حالت ممکن است این سوال برای شما ایجاد بشود که دلیل برش ساختمان ها به صورت مورب چیست؟! چه ضوابط و قوانینی برای این برش ساختمان وجود دارد؟! از همین ابتدا باید اشاره کنیم که به این قسمت برش خورده از ساختمان ها، پخ می گویند.
در برخی از مواقع نیز بنا به نیاز، برای ساختمان هایی که به یک دیگر چسبیده اند، پخ یا برش مورب طراحی و اجرا می شود. به صورت کلی باید اشاره داشت که محاسبه و اجرای پخ در ساختمان ها، یک سری نکات خاص خود را دارد و تمامی مالکان و سازندگان باید از این قوانین و ضوابط آگاهی داشته باشند.
از سوی دیگر باید اشاره داشت که قوانین و ضوابط اجرای پخ در ساختمان های مختلف، لازم است تا با توجه به شرایط فنی دیگر مانند پیشروی طولی و پیش آمدگی ساختمان صورت گیرد. در این مقاله از وب سایت دکتر جواز قصد داریم تا به بررسی ضوابط پخ ساختمان از تمامی حالت ها بپردازیم و اطلاعاتی را در این خصوص در اختیار شما عزیزان قرار دهیم. بنابراین برای کسب اطلاعات بیشتر، تا انتهای این مطلب با دکتر جواز همراه باشید.
شما سازنده گرامی اگر برای ساخت و ساز خود نیاز به اخذ جواز ساخت در تهران و یا گواهی پایان کار دارید می توانید با کارشناسان دکتر جواز با شماره ۰۲۱۷۲۱۶۴ تماس بگیرید.
پخ ساختمان چیست؟
پیش از آن که به بررسی ضوابط پخ ساختمان از تمامی حالت ها ، بپردازیم، لازم است تا تعریفی از پخ ساختمان خدمت شما عزیزان ارائه دهیم. به صورت کلی منظور از پخ ساختمان، یک برش مورب در گوشه ای از یک قطعه زمین می باشد که در طراحی و اجرای ساختمان ها لحاظ می شود.
اگر از یک کوچه و خیابانی گذر کنید، متوجه می شوید، ساختمانی که در نبش خیابان قرار گرفته است و به صورت کامل اجرا شده باشد، دید شما را محدود می کند. به خصوص برای افرادی که با اتومبیل از کوچه گذر می کنند، زاویه دید آن ها بسیار محدود شده و این امر می تواند خطراتی را به همراه داشته باشد. بنابراین بر اساس قوانین و ضوابطی ساخت و سازی که شهرداری وضع کرده است، این گوشه از ساختمان ها (ساختمان هایی که در نبش خیابان قرار دارند) باید به صورت پخ اجرا شوند.
علاوه بر این حالتی که به آن اشاره کرده ایم، در هنگامی که یک ساختمان دارای پیشروی طولی می باشد (دو متر از خانه همسایه جلوتر قرار گرفته باشد)، به منظور جلوگیری از سایه انداختن بر روی ملک همسایه، لازم است تا قسمتی از گوشه ساختمان به صورت پخ طراحی و اجرا گردد. بنابراین می توان اذعان داشت که اجرای پخ در ساختمان ها، می تواند اهداف بسیار متفاوتی داشته باشد که در زیر به آن ها اشاره می کنیم:
- ایجاد دید مناسب برای خودروها در بخش انتهایی و ابتدایی کوچه و خیابان
- جلوگیری از سایه اندازی و مشرفیت ساختمان بر ساختمان های همسایه یا کناری
نحوه محاسبه پخ ساختمان:
حال که در خصوص پخ ساختمان اطلاعاتی را به دست آوردید، ممکن است این سوال برای شما مالکان و سازندگان عزیز ایجاد شود که نحوه محاسبه پخ ساختمان به چه صورت است؟! برای پاسخ به این سوال باید اشاره داشت که محاسبه پخ، دارای فرمولی ویژه و البته ضوابط و قوانین بسیار مهم است.
در این راستا باید اشاره داشت که محاسبه پخ ساختمان های مختلف، علاوه بر ضوابط و قوانین کلی پخ به نوع قرارگیری ساختمان نیز بستگی خواهد داشت. اگر می خواهید بیشتر درباره ساختمان شمالی و جنوبی بدانید مقاله مربوطه را بخوانید.
به عنوان مثال، اگر ساختمان در تقاطع دو گذر قرار گرفته باشد، محاسبه پخ یک سری ضوابط خاص خود را دارد! از سوی دیگر باید اشاره داشت که میزان پخی که سازنده به دلیل پیشروی طولی ساختمان خود، مجبور به اجرای آن شده نیز الزامات و قوانین مختص به خود را دارا می باشد.
از جمله موارد و نکات بسیار مهمی که باید در خصوص محاسبه پخ ساختمان بدانید، به شرح زیر می باشد:
- اگر زمین و یا ملکی، در تقاطع دو معبر قرار گرفته باشد، به منظور محاسبه طول پخ شدگی ساختمان، لازم است تا عرض هر دو معبر را با یکدیگر جمع کنید و سپس بر عدد 10 تقسیم نمایید. در انتها عدد به دست آمده، طول پخ خواهد بود.
- در واقع اگر عرض دو گذر که با یک دیگر تقاطغ دارند، هر کدام از 20 متر کمتر باشد، طول پخ اجرایی در تقاطع این دو گذر 1/0 مجموع عرض دو گذر خواهد بود.
- اجرای پخ در بنای ملک تنها در حالتی الزامی خواهد بود که ساختمان مجاور و یا ساختمان همسایه نوساز بوده و دارای پخ 45 درجه و یا 90 درجه نیز باشد.
فرمول محاسبه پخ ساختمان
طول پخ = (عرض گذر اول + عرض گذر دوم) *۰/۱
به عنوان مثال اگر عرض یک گذر ۱۲ متر و عرض گذر دیگر ۶ متر باشد ، طول پخ به این صورت می شود:
طول پخ = (۶+۱۲)*۰.۱ = ۱.۸ متر
- این فرمول بای تقاطع هایی که هر دو گذر عرض کمتر از ۲۰متر دارند کاربرد دارد.
- در صورتی که یکی از گذرها یا هر دو گذر عرض بیشتر از ۲۰ متر داشته باشند ممکن است ضوابط دیگری برای محاسبه طول پخ وجود داشته باشد.
محاسبه پخ ساختمان، بر عهده مهندس معمار بوده و ایشان به هنگام طراحی نقشه های معماری، لازم است در صورت نیاز پخ را طراحی کرده و طول آن را نیز به صورت کامل محاسبه نماید.
ضوابط پخ در ساختمان
همان گونه که اشاره کرده ایم، طراحی و اجرای پخ در ساختمان ها شامل یک سری ضوابط و قوانینی است که نیاز به رعایت شدن دارد. با این حال ممکن است این سوال نیز برای شما مالکان و سازندگان ایجاد گردد که این ضوابط چه می باشد؟! اندازه زاویه پخ و قاعده آن چگونه محاسبه می شود و چه نکاتی باید در آن رعایت گردد؟ در ادامه به بررسی این نکات و ضوابط می پردازیم:
- به صورت کلی پخ در ساختمان ها، یک مثلث متساوی الساقین می باشد که اندازه زاویه ساق های ۴۵ درجه است.
- طول قاعده پخ توسط شهرداری مشخص می شود.
- طول پخ در تقاطع دو گذر برابر یک دهم مجموع عرض دو گذر می باشد.
- طول پخ در خیابان ها و کوچه هایی که هر دو آن ها ماشین رو نمی باشد، به طول ثابت 1 متر خواهد بود.
- طول پخ در کوچه ها و خیابان هایی که یکی از آن ها ماشین رو نیستند به طول ثابت ۱.۵ متر می باشد.
- نصب درب ماشین رو در کلیه پخ ها ممنوعیت دارد.
نکات مهم در ضوابط پخ ساختمان:
- پخ در بنای ملک در مازاد 60 درصد طول بنا اجرا می گردد و شایان ذکر است که طول آن حداقل 83/2 متر و به اضلاع 2×2 متر می باشد .
- طول پخ تنها در صورتی می تواند از 83/2 متر کاهش پیدا کند که طول پخ اجرایی برابر با طول پخ همسایه باشد. در واقع لازم است که پیشروی طولی بنا با طول بنای همسایه یکسان بوده و مازاد آن به صورت پخ اجرا گردد.
- پخ ها صرفا در ارتفاع بالاتر از 50/3 متر از تراز سطح گذر میتوانند گونیا شوند .
- پخ اجرایی در بنای ملک لازم است تا در سقف طبقه ی همکف نیز اجرا گردد تا کف آن در طبقه اول باعث مشرفیت به همسایه نشود .
- حداکثر عمق گونیا کردن پخ ها 50/1 متر می باشد .
- در پخ ها نمی توان هیچ گونه بازشویی از جمله ، در ، پنجره و یا غیره احداث نمود.
جدول پخ معابر
جدول پخ معابر ، نوعی جدول بتنی است که برای جداسازی معابر از خیابان ، هدایت آب های سطحی و زیباسازی محیط شهری استفاده می شود. این نوع جدول به دلیل لبه پخ دارش به این نام خوانده می شود و معمولا به رنگ طوسی است.
جدول ویژگی ها و مزایای پخ معابر
| ردیف | بخش | جزئیات |
|---|---|---|
| 1 | جنس | معمولاً از بتن ساخته میشود و بهصورت پرس تولید میگردد. |
| 2 | کاربردها | • جداسازی معابر از خیابان• هدایت آبهای سطحی• جداسازی فضای سبز• زیباسازی محیط شهری |
| 3 | ویژگیهای کیفی | • کیفیت ساخت (تناسب سیمان و آب)• مقاومت فشاری بالا• طول عمر زیاد• ابعاد استاندارد |
| 4 | ظاهر | دارای لبههای پخدار با رنگ طوسی؛ مناسب برای هماهنگی با فضای شهری |
| 5 | افزایش ایمنی | جلوگیری از عبور عابران پیاده و دوچرخهسواران به معابر پرتردد |
| 6 | بهبود زیبایی بصری | طراحی منظم و رنگبندی مناسب جهت افزایش جلوه ظاهری شهر |
| 7 | افزایش کارایی | هدایت بهتر آبهای سطحی و جلوگیری از آبگرفتگی معابر |
| 8 | طول عمر بالا | استفاده از مواد اولیه باکیفیت برای دوام بیشتر در شرایط محیطی مختلف |
ضوابط پخ در پیش آمدگی ساختمان
در خصوص پیش آمدگی ساختمان ها و اجرای پخ ها در این ناحیه نیز ضوابطی خاص و مهم وجود دارد که ملزم به رعایت آن ها خواهیم بود.
در مقالات گذشته در خصوص پیش آمدگی ساختمان ها اطلاعاتی را در اختیار شما قرار داده ایم. در واقع منظور از پیش آمدگی ساختمان، بیرون زدگی قسمتی از ساختمان می باشد که امتداد آن به گذر مقابل ساختمان خواهد رسید.
پیش آمدگی در ساختمان های جنوبی که حیاط در پشت آن ها قرار گرفته است، اجرا می گردد. از جمله ضوابط بسیار مهمی که در خصوص پیش آمدگی ساختمان ها وجود دارد، به شرح زیر می باشد:
- پیش آمدگی ساختمان ها لازم است که در ارتفاع بالاتر از ۳.۵ متر از کف معبر یعنی طبقه دوم به بعد اجرا شود و عرض خیابان باید بیشتر از 12 متر باشد.
- مقدار پیش آمدگی ساختمان در معابر با عرض ۱۲ تا ۲۰ متر، حداکثر ۸۰ سانتی متر و در معابر ۲۰ متر به بالا، ۱۲۰ سانتی متر می باشد.
حال تصور کنید که یک ساختمان، در تقاطع دو گذر قرار گرفته باشد.در این صورت این ساختمان بر اساس ضوابط و قوانین، در هر دو نبشی که به گذر می رسد دارای پیش آمدگی یا کنسول خواهد بود.
حال اگر ساختمان را با پیش امدگی در دو طرف طراحی و اجرا کنیم، میزان زاویه دید اتومبیل هایی که از دو گذر عبور می کنند در هنگام پیچیدن با مشکل مواجه خواهد شد.
در نتیجه باید یک پخ در گوشه میان دو گذر ساختمان ایجاد گردد تا بدین ترتیب دید رانندگان در هنگام عبور با محدودیت مواجه نشود و خطری راننده یا عابران پیاده را تهدید نکند. همان گونه که اذعان داشته ایم، میزان و اندازه قاعده پخ در تقاطع دو گذر برابر یک دهم مجموع عرض دو گذر می باشد.
این موضوع بدان معناست که اگر اگر یک گذر 20 متر و گذر دیگر 10 متر باشد طول پخ باید به اندازه یک دهم مجموع آن ها (30) یعنی مقدار 3 متر اجرا شود .
نکته بسیار مهمی که باید بدانید، این است که پیش آمدگی روی پخ بین دو گذر نیز اجرا خواهد شد اما اندازه مجاز آن با حالت عادی تفاوت خواهد داشت و در تمامی گذرها به اندازه ۱.۵ متر در نظر گرفته می شود.
ضوابط پخ در پیشروی طولی
بر اساس ضوابط و قوانینی که شهرداری در نظر گرفته است، ساختمان و یا آپارتمانی که اجرا می شود، می تواند با در نظر گرفتن سطح اشغال مجاز به علاوه ۲ متر مازاد پیشروی داشته باشد. به منظور آن که این 2 متر پیشروی مازاد نسبت به زمین و ملک همسایه یا مجاور سایه اندازی نکند و نورگیری خانه ایشان را تحت تاثیر قرار ندهد، لازم است که به صورت پخ اجرا گردد. برای اطلاعات بیشتر درباره پیلوت می توانید مقاله مربوطه را بخوانید.
در این حالت اگر ملک و یا همسایه مجاور، با توجه به سایه اندازی ساختمان، اجازه محضری عدم اجرای پخ را بدهد، نیازی به اجرای پخ نخواهد بود، اما در غیر این صورت لازم است که پخ اجرا شود.
بعلاوه باید اشاره داشت که در حالتی که همسایه مجاور یا ملک کنار ساختمان نوساز، با پیشروی طولی دارد پخ را اجرا نکرده باشد، در این حالت می توانید پخ را اجرا نکرده و دیگر نیازی به دریافت رضایت محضری از همسایه مجاور نیز نخواهد بود.
سخن پایانی:
در این مقاله از وب سایت دکتر جواز سعی کردیم تا به بررسی ضوابط پخ ساختمان از تمامی حالت ها بپردازیم و اطلاعاتی را در این خصوص در اختیار شما قرار دهیم. بنابراین برای کسب اطلاعات بیشتر به وب سایت ما مراجعه کرده و با کارشناسان و مشاوران در این خصوص مشورت فرمایید.
بدون دیدگاه