وقتی مصوبات طرح جامع تهران را جست‌وجو می‌کنید، با چند سال متفاوت روبه‌رو می‌شوید: ۱۳۴۵، ۱۳۴۷، ۱۳۴۹، ۱۳۸۵، ۱۳۸۶ و حتی ۱۴۰۰. همین تفاوت تاریخ‌ها باعث شده گاهی در منابع مختلف، سال تهیه، تصویب یا اجرای طرح با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.
اگر دنبال اولین و آخرین طرح جامع تهران، تاریخ تصویب نقشه جامع شهر تهران، طرح جامع تهران ۱۳۸۵ یا ۱۳۸۶ یا دانلود PDF این طرح هستید، در این مقاله تاریخچه این اسناد را مرتب می‌کنیم و توضیح می‌دهیم هر کدام از این سالها دقیقاً به چه چیزی اشاره دارند. در پایان نیز فایل این طرح برای دانلود در اختیار شما قرار می‌گیرد.
طرح جامع تهران چیست و چرا چند تاریخ مختلف برای آن وجود دارد؟
طرح جامع تهران سند رسمی برنامه‌ریزی شهری است که چارچوب کلی توسعه شهر تهران را مشخص می‌کند؛ از جمله کاربری اراضی، تراکم ساختمانی، شبکه معابر اصلی، فضاهای سبز، محدوده و حریم شهر و جهت‌های توسعه آینده. این طرح مبنای تهیه طرح‌های تفصیلی و تصمیم‌گیری‌های شهرسازی تهران است.
سال‌های مختلفی که در منابع درباره این طرح می‌بینیم، الزاماً نشان‌دهنده چند طرح متفاوت نیستند. برای بررسی تاریخچه این طرح باید بین زمان تهیه مطالعات و سند، زمان تصویب، ابلاغ و همچنین افق زمانی طرح تفاوت قائل شد. در واقع، مسیر تاریخی این طرح را می‌توان به‌صورت خلاصه چنین دید:
- تهیه اولین طرح در دهه ۱۳۴۰
- تصویب طرح نخست در ۱۳۴۹
- شکل‌گیری مطالعات طرح جدید در دهه ۱۳۸۰
- تصویب طرح جامع جدید در ۱۳۸۶
اگر با مفهوم کلی طرح جامع، تفاوت آن با طرح تفصیلی و کاربرد این اسناد در شهرسازی آشنا نیستید، توضیح کامل این مباحث را می‌توانید در مقاله طرح جامع شهری مطالعه کنید.
اولین طرح جامع تهران چه سالی تهیه و تصویب شد؟
نخستین طرح جامع تهران در سال ۱۳۴۵ تهیه شد، در سال 1347 تکمیل شد و تصویب آن در سال ۱۳۴۹ انجام گرفت.
طرح جامع تهران ۱۳۴۵
اولین نسخه این طرح توسط مهندسان مشاور عبدالعزیز فرمانفرمائیان و مؤسسه ویکتور گروئن تهیه شد. این سند تنها یک نقشه شهری نبود و مجموعه‌ای از مطالعات درباره وضعیت موجود تهران، جمعیت، توسعه شهر، مسکن، صنعت، تجارت، حمل‌ونقل، تجهیزات شهری، استفاده از اراضی و مسیر توسعه آینده پایتخت را دربر می‌گرفت.
نسخه منتشرشده از این طرح شامل پنج جلد است:
| جلد | موضوع اصلی |
|---|---|
| جلد اول | مقدمه، تاریخچه شهر، وضعیت موجود، اهداف و برنامه‌های توسعه |
| جلد دوم | بررسی و ارزیابی شهر، جمعیت، مسکن، صنعت، حمل‌ونقل و خدمات |
| جلد سوم | ایده کلی شهرسازی، توسعه شهری، شبکه حمل‌ونقل و نحوه استفاده از اراضی |
| جلد چهارم | پیشنهادهای مربوط به مسائل فوری، تجهیزات، تفکیک اراضی و ترافیک |
| جلد پنجم | ضمائم، مقررات استفاده از اراضی، ترافیک و منابع |
فهرست این پنج جلد نشان می‌دهد که طرح مصوب ۱۳۴۵ یک برنامه گسترده برای هدایت توسعه شهر بوده و موضوعاتی مانند جمعیت، رشد اقتصادی، شبکه رفت‌وآمد، نحوه توسعه، استفاده از اراضی و نوسازی را همزمان بررسی کرده است.
طرح سال ۱۳۴۷ چه ارتباطی با اولین طرح دارد؟
سال ۱۳۴۷ نیز در برخی منابع دیده می‌شود. علت اصلی این تفاوت، تفاوت میان مراحل تهیه، تکمیل و ارائه طرح و سپس تصویب آن است. بنابراین بهتر است این دو تاریخ را به‌عنوان دو طرح مستقل معرفی نکنیم.چرا که تصویب رسمی طرح نخست در سال ۱۳۴۹ گزارش شده است.
تاریخ تصویب نقشه جامع شهر تهران
طرح جامع نخست تهران در سال ۱۳۴۹ به تصویب رسید. این طرح محدوده موجود شهر و یک محدوده توسعه ۲۵ ساله را در نظر گرفته بود و برای هدایت توسعه تهران، سازوکارهایی برای نظارت بر گسترش شهر پیش‌بینی کرد.
این طرح پس از انقلاب چه شد؟
طرح نخست تهران به‌مرور پاسخگوی شرایط جدید و رشد سریع شهر نبود و در دهه‌های بعد، مطالعات و رویکردهای جدیدی برای ساماندهی توسعه تهران مطرح شد.
در منابع تاریخی، از تغییر رویکردها و عناوینی مانند «ساماندهی جامع تهران» در سال ۱۳۷۰ و «طرح مجموعه شهری» در سال ۱۳۸۱ یاد شده است. در نهایت، فرایند تهیه طرح جدید به تدوین سندی با رویکرد راهبردی ـ ساختاری منتهی شد که در سال ۱۳۸۶ به تصویب رسید.
این دوره مهم است، چون طرح جدید دیگر صرفاً ادامه ساده طرح سال ۱۳۴۹ نبود، بلکه با توجه به شرایط جدید شهر تهران، چشم‌انداز، راهبردهای توسعه، محدوده و حریم، پهنه بندی و ضوابط ساخت‌وساز را در قالب یک سند جدید سامان داد.
۱۳۸۵ یا ۱۳۸۶؛ کدام درست است؟
اگر منظور سند مصوب طرح جامع جدید تهران باشد، سال صحیح تصویب آن ۱۳۸۶ است، نه ۱۳۸۵.
در برخی سایت‌ها و فایل‌های اینترنتی عنوان «طرح جامع تهران ۱۳۸۵» دیده می‌شود اما نباید صرفاً بر اساس نام فایل، سال ۱۳۸۵ را سال تصویب طرح معرفی کرد.
این طرح با عنوان رسمی «طرح راهبردی ـ ساختاری توسعه و عمران شهر تهران» در آذرماه ۱۳۸۶ در شورای عالی شهرسازی و معماری ایران تصویب شد. منابع حقوقی و تخصصی نیز به تصویب این سند در تاریخ ۵ آذر ۱۳۸۶ اشاره کرده‌اند.
بنابراین:
- ۱۳۸۵: مربوط به دوره مطالعات و فرایند تهیه طرح جدید و برخی نسخه‌ها و مستندات مرتبط با آن است.
- ۱۳۸۶: سال تصویب طرح جدید است.
- برای استناد به طرح جامع مصوب تهران، سند سال ۱۳۸۶ مبنای اصلی است.
در طرح جامع تهران ۱۳۸۶ چه موضوعاتی تصویب شد؟
طرح جامع مصوب تهران ۱۳۸۶ یک سند راهبردی ـ ساختاری است که چارچوب جدید توسعه و عمران شهر تهران را مشخص می‌کند. این سند علاوه بر چشم‌انداز و راهبردهای توسعه، محدوده، حریم، سازمان فضایی، پهنه بندی و ضوابط کلی ساخت‌وساز را نیز دربرمی‌گیرد.
مهم‌ترین موضوعات آن عبارت‌اند از:
- چشم‌انداز توسعه شهر تهران
- راهبردهای توسعه و ساماندهی شهر
- محدوده شهر و حریم تهران
- سازمان فضایی و پهنه‌بندی
- نحوه استفاده از اراضی
- تراکم ساختمانی
- شبکه معابر و دسترسی
- سطح باز و سطح اشغال و نحوه توده‌گذاری
- تفکیک و تجمیع پلاک‌ها
- بلندمرتبه‌سازی
- پارکینگ
- حفاظت از میراث تاریخی
- شبکه ریلی و ایستگاه‌های موجود و آتی
- طرح‌های موضعی و موضوعی
- شرایط تحقق‌پذیری طرح
- الزامات و سازوکارهای اجرای طرح
سند همچنین پیوست‌هایی درباره طبقه‌بندی پهنه‌های استفاده از اراضی، جداول ضوابط ساخت‌وساز، طرح‌های موضوعی و موضعی و تعاریف و کلیدواژه‌ها دارد.
این نکته برای سازندگان و مالکان مهم است که این طرح را با سند اجرایی جزئیات یک پلاک یکی ندانند. ضوابط دقیق‌تر استفاده از زمین و ساخت‌وساز در تهران در ارتباط با طرح تفصیلی و مقررات مربوط به آن بررسی می‌شود.
پس طرح جامع شهر تهران ۱۳۹۵ و ۱۴۰۰ چیست؟
«طرح جامع شهر تهران ۱۳۹۵ و ۱۴۰۰» به‌عنوان یک طرح مصوبه جدید و جایگزین طرح مصوب ۱۳۸۶ وجود ندارند. آنچه مردم معمولاً با این عبارات جست‌وجو می‌کنند، در واقع طرح راهبردی حریم پایتخت (مصوب ۱۳۹۵)، گزارش‌های رصد وضعیت شهرسازی تهران در همان سال، بازبینی‌های دوره‌ای طرح ۱۳۸۶ و همچنین چارچوب جدید تهیه طرح‌های جامع مصوب شورای عالی شهرسازی در سال ۱۴۰۰ است.
پس اگر در اینترنت با عبارت‌هایی مانند طرح جامع شهر تهران ۱۳۹۵ یا ۱۴۰۰ مواجه می‌شوید، حتما باید بررسی کنید فایل یا مطلب موردنظر دقیقاً به چه سندی اشاره دارد چرا که چنین طرح‌هایی در عمل وجود ندارند.
آخرین طرح جامع رسمی برای شهر تهران کدام است؟
جدیدترین و آخرین طرح جامع رسمی و لازم‌الاجرای شهر تهران، طرح راهبردی-ساختاری (جامع) شهر تهران مصوب ۵ آذر ۱۳۸۶ شورای عالی شهرسازی و معماری ایران است. افق این طرح تا سال ۱۴۰۵ تعریف شده و همچنان مبنای اصلی تصمیم‌گیری‌های شهرسازی، محدوده و حریم، پهنه‌بندی و ضوابط کلی ساخت‌وساز محسوب می‌شود.
این سند را نباید با طرح تفصیلی تهران یکی دانست. طرح تفصیلی در مقیاس جزئی‌تر به نحوه استفاده از اراضی و نکات اجرایی ضوابط ساخت و ساز می‌پردازد و بر اساس همان سند 1386 تهیه و ابلاغ شده است.
دانلود طرح جامع تهران PDF
عنوان سند: طرح راهبردی ـ ساختاری توسعه و عمران شهر تهران
سال تصویب: ۱۳۸۶
مرجع تصویب: شورای عالی شهرسازی و معماری ایران
فرمت: PDF
دانلود: طرح جامع تهران 1386
این همان سندی است که برای بررسی آخرین طرح مصوب باید به آن مراجعه کرد.
سوالات متداول
طرح جامع تهران چیست؟
یک سند بالادستی شهرسازی است که چشم‌انداز توسعه شهر، محدوده و حریم، پهنه‌بندی کلی اراضی، شبکه ارتباطی اصلی و راهبردهای کلان را مشخص می‌کند.
اولین طرح جامع تهران چه سالی تهیه و تصویب شد؟
در سال ۱۳۴۵ تهیه شد و در سال ۱۳۴۹ به تصویب رسید. اشاره به سال ۱۳۴۷ معمولاً مربوط به مراحل میانی تکمیل همان طرح نخست است، نه یک طرح مستقل جداگانه.
طرح جامع تهران ۱۳۸۵ چیست؟
سال ۱۳۸۵ مربوط به دوره مطالعات و بررسی‌های طرح جدید تهران است. سند نهایی و مصوب، سال ۱۳۸۶ است و عنوان «طرح جامع ۱۳۸۵» به‌عنوان طرح مستقل مصوب وجود ندارد.
آخرین طرح جامع تهران مربوط به چه سالی است؟
آخرین طرح جامع مصوب و لازم‌الاجرای تهران، طرح راهبردی-ساختاری مصوب ۱۳۸۶ با افق ۱۴۰۵ است. این سند هنوز مبنای اصلی ضوابط شهرسازی تهران محسوب می‌شود.
پس طرح جامع تهران 1400 و 1395 چیست؟
در هیچ کدام از این سالها یک طرح جامع مستقل و جدید تصویب نشده است. مصوبات 1395 مربوط به رصد وضعیت شهرسازی تهران و مصوبات 1400 نیز چارچوب ملی جدید تهیه طرح‌های جامع (مصوب شورای عالی شهرسازی) و بازبینی‌های دوره‌ای پیش‌بینی‌شده در سند ۱۳۸۶ است.
جمع‌بندی
اولین طرح جامع تهران در سال ۱۳۴۵ تهیه شد، طرح نخست در سال ۱۳۴۹ به تصویب رسید و پس از چند دهه و طی مراحل مختلف مطالعاتی، آخرین طرح نیز با عنوان «طرح راهبردی ـ ساختاری توسعه و عمران شهر تهران» در سال ۱۳۸۶ تصویب شد. عباراتی مانند طرح جامع تهران ۱۳۸۵، ۱۳۹۵ یا ۱۴۰۰ معمولاً به دوره مطالعات، اسناد حریم، گزارش‌های رصد یا چارچوب ملی اشاره دارند و نباید به‌عنوان مصوبه مستقل و جایگزین در نظر گرفته شوند.
اگر هدف شما بررسی وضعیت یک ملک، کاربری، تراکم یا امکان ساخت‌وساز در یک پلاک مشخص است، صرفاً دانستن تاریخ این طرح کافی نیست و باید طرح تفصیلی و ضوابط جاری ملک نیز بررسی شود. اما اگر هدف شما مطالعه سوابق توسعه تهران یا دسترسی به اسناد تاریخی و مصوب است، فایل طرح جامع ۱۳۸۶ که در این صفحه قرار گرفته، نقطه شروع مناسبی است.
بدون دیدگاه