بسیاری از شما عزیزان ممکن است با وظایف مهندس ناظر ساختمان آشنایی نداشته باشید و این سوال برایتان ایجاد شود که مهندس ناظر ساختمان کیست و چه وظایفی دارد ؟ به صورت کلی یکی از جایگاه های بسیار مهم شغلی در صنعت ساخت و ساز و پروژه های عمرانی، ناظر ساختمان یا پروژه است که وظایف و مسئولیت های بسیار سنگینی دارد.
ناظرهای ساختمان به چند بخش ناظر سازه، ناظر معمار، ناظر برق و ناظر مکانیک تقسیم بندی می شوند اما در سایر پروژه های بزرگ مانند پروژهه ای عمرانی، ناظر نقشه برداری و …. نیز به دستگاه نظارت افزوده می شود. هر کدام از مهندسین ناظر با توجه به رشته تحصیلی خود در یک زمینه شروع به فعالیت و نظارت می کنند و وظایف سنگینی بر عهده دارند.
در این مقاله از وب سایت دکتر جواز قصد داریم تا به سوال پر تکرار شما عزیزان یعنی مهندس ناظر ساختمان کیست و چه وظایفی دارد بپردازیم و اطلاعاتی را در این خصوص در اختیار شما قرار دهیم. بنابراین برای کسب اطلاعات بیشتر تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.
اگر برای ساخت و ساز خود نیاز به دریافت گواهی عدم خلاف ، پایان کار ، جواز تخریب و نوسازی دارید میتوانید با کارشناسان ما با شماره ۰۲۱۷۲۱۶۴ تماس بگیرید.
مهندس ناظر ساختمان کیست؟
مهندس ناظر ساختمان شخصی است که مسئولیت نظارت بر پروژه ساختمانی را بر عهده دارد. در واقع مهندس ناظر ساختمان می تواند یک شخص حقیقی یا حقوقی باشد که در یکی از رشته های برق، مکانیک، معماری و سازه تحصیل کرده و از سوی سازمان نظام مهندسی و سایر ارگان های ذی ربط دارای پروانه اشتغال به کار در زمینه نظارت بر ساختمان می باشد.
در واقع مهندس ناظر با توجه به رشته تحصیلی و پروانه اشتغال به کار خود مسئولیت نظارت یکی از 4 رشته ساختمانی را بر عهده دارد و نظارت ایشان بر اجرای عملیات ساخت و ساز و اصول و ضوابط مقررات ملی ساختمان می باشد.
مهندسان ناظر ساختمان از سوی سازمان نظام مهندسی برای پروژه های ساختمانی انتخاب می شود و بر اساس قراردادی که از سوی سازمان نظام مهندسی تعیین شده است (طبق مدت زمان مشخص شده) در ساختمان ها فعالیت نظارتی خود را انجام می دهند.
با این حال باید اشاره داشت که مهندسان ناظر معمولا به دو صورت در پروژه های ساختمانی مشغول به فعالیت می شوند که از آن ها می توان به قراردادهای پیمانی و قراردادهای استخدامی اشاره داشت. نکته بسیار مهمی که باید بدانید این است که افزایش ایمنی و کنترل کیفی انواع پروژه های عمرانی در پروژه های مختلف بر عهدهی مهندس ناظر ساختمان است.
زمینه فعالیت مهندس ناظر ساختمان:
همان گونه که در بخش های قبل اذعان داشته ایم، مهندسان ناظر ساختمان در 4 رشته ساختمان فعالیت دارند که از آن ها می توان به موارد زیر اشاره داشت:
- نظارت در رشته معماری
- نظارت در رشته عمران و سازه
- نظارت در رشته تأسیسات برقی
- نظارت در رشته تأسیسات مکانیکی
البته در پروژه های بزرگ تر سایر ناظرین نیز به نظارت پروژه افزوده می شود که از آن ها می توان به ناظر نقشه برداری و … نیز اشاره داشت.
انواع نظارت ساختمان ها:
به صورت کلی تعداد رشته هایی که در ساختمان ها فعالیت می کنند، می تواند نوع نظارت بر ساختمان ها را مشخص نماید. بنا به عبارتی دیگر، در یک پروژه ساختمانی شهری، ساختارهای مختلفی از نظارت وجود دارد. می توان اذعان داشت که در هر استان یا هر شهر، نوع ساختار نظارتی حاکم بر ساخت و ساز ساختمان ها، به میزان هماهنگی ارگان ها و سازمان های مختلف مانند شهرداری، استانداری، نظام مهندسی، شورای شهر، اداره کل راه و شهرسازی و… بستگی خواهد داشت.
نکته بسیار مهمی که باید بدانید، این است که شرح وظایف مهندس ناظر در هر پروژه ساختمانی، با پروژه ای دیگر ممکن است تفاوت داشته باشد. بر اساس موارد مذکور، انواع نظارت بر پروژه های ساختمانی، به شرح زیر می باشد.
- پروژه های تک ناظره: توسط ناظر رشته عمران یا معماری که به عنوان ناظر اصلی پروژه محسوب می شوند و همچنین ناظر گاز، نظارت بر عملیات اجرایی انجام خواهد گرفت.
- پروژه های سه ناظره: در این گونه پروژه ها ناظر اصلی از رشته عمران یا معماری انتخاب می شود و ناظر تاسیسات مکانیکی و ناظر تاسیسات برقی نیز برای پروژه در نظر گرفته خواهد شد.
- پروژه های چهار ناظره: در این پروژه ها چهار ناظر عمران، معماری، برق و مکانیک فعالیت دارند و یک ناظر نیز به عنوان ناظر گاز در نظر گرفته می شود.
- پروژه های پنج ناظره: پروژه ساخت و ساز توسط ناظران پنج رشته نقشه برداری عمران، معماری، تاسیسات مکانیکی و برقی به صورت هم زمان و به همراه یک ناظر گاز انجام خواهد شد.
- نظارت ترکیبی: در این گونه نظارت ها از هر رشته بیش از یک ناظر مسئولیت پروژه را بر عهده خواهد گرفت.
مهندس ناظر ساختمان چه وظایفی دارد؟
حال که در خصوص نظارت بر ساختمان ها و انواع آن اطلاعاتی را به دست آوردید، ممکن است این سوال نیز برای شما ایجاد شود که مهندس ناظر ساختمان، چه وظایفی دارد؟ پیش از بررسی این سوال، باید اشاره داشت که برای نظارت صحیح بر عملیات اجرایی، مهندسان ناظر باید به وظایف خود و سپس به وظایف سایر عوامل فعال در پروژه مانند پیمانکار، محاسب، مهندسان طراح و … آشنایی داشته باشند.
هر کدام از انواع ناظرهای ساختمان با توجه به رشته و حوزه کاری خود، وظایف متعددی دارند اما مهم ترین وظیفه هر ناظر، نظارت بر اجرای اصولی و صحیح پروژه بر اساس مقررات ملی ساختمان و سایر ضوابط و قوانین ساخت و ساز مربوطه می باشد. شایان ذکر است که از جمله وظایف بسیار مهم ناظر ساختمان، می توان به موارد زیر اشاره داشت:
- توانایی گزارش نویسی و مکاتبات اداری
- آشنایی با متون حقوقی در زمینه یا حوزه کاری مربوطه
- شناخت قوانین و ضوابط ساخت و ساز شهری و روستایی
- توانایی خواندن و تحلیل نقشه های ساختمانی
- آشنایی با قوانین کاری در زمینه مربوطه
- نظارت بر پیاده سازی نقشه های معماری، سازه و برق و مکانیک (بر اساس رشته و حوزه کاری)
- سرپرستی و برقراری ارتباط موثر میان افراد حاضر در پروژه
- شناخت انواع خاک به منظور گود برداری مناسب و ایمن (که البته این موضوع بر عهده ناظر سازه است) و پیش بینی نیازمندی های گود برداری اصولی
- شناخت و کنترل کیفی مصالح ساختمانی مختلف (بر اساس حیطه کاری و نظارت)
- کنترل در نحوه اجرای دیوارها و سقف ها و سایر بخش های سازه و همچنین بررسی اتصالات اسکلت سازه (بر عهده ناظر سازه)
- پیاده سازی مقررات و ضوابط جدید ساخت و ساز در نظر گرفته شده در فضاهای داخلی ساختمان
- کنترل نکات ایمنی در زمان ساخت و ساز و ….
به صورت کلی آشنایی مهندسان ناظر ساختمان ها به نهادها و مراجع ساخت و ساز یک گزینه بسیار مهم محسوب می شود. از سوی دیگر مهندسان ناظر باید توانایی مکاتبات اداری را داشته باشد. باید اشاره داشت که نظارت مهندسان ناظر ساختمان، از زمان صدور پروانه ساخت یا جواز ساخت از مرجع صدور پروانه آغاز می شود.
ناظران ساختمان باید به صورت مرتب به محل پروژه بروند و به منظور اطمینان از حسن انجام کار تمام مراحل انجام کار را کنترل کرده و تمامی مفاد مقررات ملی ساختمان که حاکم بر پروژه هستند را در اجرای پروژه به سازنده و پیمانکار توصیه دهد.
در این راستا در صورت مشاهده مشکلات در ساخت و ساز باید موارد را به سازنده و مالک اطلاع دهد. نکته بسیار مهمی که باید بدانید این است که مدت زمان پایان کار ناظر ساختمان، با صدور گواهی پایان کار، پایان می یابد.
تعهدات مهندس ناظر ساختمان
با توجه به مواردی که در قسمت های قبل بیان کردیم، می توان به این نتیجه رسید که وظایف مهندس ناظر ساختمان، بیشتر جنبه کنترل بر اجرای عملیات ساخت و ساز را دارد. بسیار مهم است که عملیات اجرایی منطبق بر نقشه های مصوب و سایر مشخصات تعیین شده در پروانه ساختمانی انجام شود.
از سوی دیگر ساخت و ساز باید بر اساس الزامات قانونی و مقررات ملی ساختمان که لازم الاجرا هستند، صورت گیرد. در غیر این صورت باید به سازنده و مالک تذکرات خود را به صورت کتبی بدهد و سپس مراتب را به مرجع صدور پروانه ساختمان اعلام نماید. بعلاوه بر حسب مورد، درخواست اصلاح یا توقف عملیات اجرائی و الزام سازنده و کارفرما به رعایت ضوابط لازم الاجرا نماید.
بسیار مهم است که مهندس ناظر ساختمان، گزارش های مناسبی را به شهرداری ارائه دهد در گزارش های خود، تمامی مشکلات ساخت را بیان کند. نکته مهم این است که مهندس ناظر ساختمان به تنهایی مجاز به اعمال تغییرات در نقشه ها و مشخصات فنی نخواهد بود! از جمله تعهدات مهندس ناظر ساختمان که تا اتمام پروژه باید به آن پایبند باشد، به شرح زیر است:
- نظارت بر اجرای پروژه بر اساس ضوابط و مقررات اجرایی و مقررات ملی ساختمان
- ارائه گزارش های پیشرفت کار به شهرداری
- نظارت کامل بر بخش های مختلف پروژه بر اساس پروانه صادر شده از سوی شهرداری
- ارائه گزارش مرحله ای ناظر و مشخص شدن عدم خلافی پروژه
- گزارش تخلفات کارفرما و یا مالک پروژه
بیشتر بدانید : ارتفاع مجاز ساخت بر اساس مقررات ملی
مدت زمان تعهدات مهندس ناظر ساختمان:
سوالی که ممکن است برای بسیاری از شما عزیزان ایجاد شود، این است که مدت زمان تعهدات مهندس ناظر ساختمان چقدر است؟ برای پاسخ به این سوال باید اشاره داشت که مسئولیت مهندس ناظر بسیار سنگین است و مهندس ناظر ساختمان تا پایان عمر مفید ساختمانی که در نظارت آن دخیل بوده است، مسئولیت دارد.
از سوی دیگر ناظر ساختمان در برابر کلیه عملیات ها و کارهای اجرایی آن نیز مسئول خواهد بود. به همین دلیل است که ناظران ساختمان باید حساسیت بالایی در روند اجرای پروژه و مصالحی که در ساخت و ساز مورد استفاده قرار می گیرد، داشته باشند. در واقع ناظر باید توانایی نظارت بر روی اجزای مختلف یک ساختمان را به صورت اصولی داشته باشد، زیرا در نهایت خود مسئول اجرای پروژه خواهد بود.
همان گونه که می دانید، مصالح به کار رفته در ساختمان ها، نقش بسزایی در کیفیت و طول عمر ساختمان دارد و مهندس ناظر نیز باید نسبت به مصالح مورد استفاده حساسیت داشته باشد تا مشکلات سازه به حداقل برسد.
مهندس ناظر باید توانایی دفاع از کار خود را در زمان به وجود آمدن مشکل داشته باشد. به صورت کلی مسئولیت های مهندس ناظر ساختمان، تا پایان عمر مفید یک ساختمان ادامه خواهد داشت و شخص ناظر باید در برابر ساختمان های تحت نظارت وی، تعهد داشته باشد. اگر مهندس ناظر از تعهد کاری بالایی برخوردار باشد می تواند کیفیت یک سازه را نیز افزایش دهد و در نتیجه از ایجاد حوادث ناگوار تا حد زیادی جلوگیری خواهد کرد.
تفاوت مهندس ناظر و مهندس اجرا در چیست؟
لازم ذکر است که مهندس ناظر و مهندس اجرا، دو شخص متفاوت و با مسئولیت ها و وظایف مختلف هستند. وجود مهندس ناظر و مهندس اجرا برای هر پروژه ساخت و ساز الزامی است و هر کدام از آن ها وظایف خاص خود را دارد. مهندس ناظر شخصی است که بر روند اجرای پروژه کنترل و نظارت دارد و باید گزارش های ملک را به شهرداری و سازمان نظام مهندسی بدهد.
مهندس مجری فردی حقیقی یا حقوقی است که از پروانه اشتغال به کار اجرا برخوردار بوده و به عنوان مجری عملیات اجرایی شناخته می شود. در واقع مهندس مجری نماینده فنی صاحب کار در اجرای ساختمان می باشد و پاسخگوی تمامی مراحل اجرای کار به ناظر یا ناظران و دیگر مراجع کنترل ساختمان خواهد بود.
نکات بسیار مهم:
- در صورتی که نام مهندس مجری در پروانه ساختمانی درج شده باشد، بدان معناست که مهندس مجری سرپرست کارگاه می باشد و مسئولیت های ایمنی و حوادث کارگاه بر عهده ایشان خواهد بود. البته به شرط آن که ناظر از مالک به طور کتبی تقاضا کرده باشد تا مجری را در کارگاه مستقر کند.
- اگر در ساختمانی مهندس ناظر و مهندس مجری مشغول به فعالیت باشند در هنگام وقوع حوادث، مسئولیت اصلی بر عهده مهندس مجری خواهد بود و در درجه دوم بر عهده مهندس ناظر است.
- در زمانی که مهندس مجری در حین ساخت ساختمان در پروژه حضور نداشته باشد و در جواز ساختمانی نام مجری ذکر شده باشد، مهندس ناظر باید در تمامی گزارشات مراحل ساخت و ساز یادداشت کند که مجری ذیصلاح حضور نداشته است .
سخن پایانی:
در این مقاله از وب سایت دکتر جواز سعی کردیم تا به بررسی مهندس ناظر ساختمان کیست و چه وظایفی دارد بپردازیم و اطلاعاتی را در این خصوص در اختیار شما قرار دهیم. بنابراین برای کسب اطلاعات بیشتر به وب سایت ما مراجعه کرده و با کارشناسان در این خصوص مشورت فرمایید.
بدون دیدگاه